eGFR en contrastveiligheid
Bereken de eGFR met de CKD-EPI 2021-formule zonder raceterm, in mg/dL of µmol/L, en lees hem af tegen de drempels voor jodiumhoudend contrast, gadolinium en metformine.
Invoer
eGFR
75mL/min/1.73m²
Stadium
G2
eGFR 75 mL/min/1,73 m² · G2
75 mL/min/1,73 m² is licht verminderd (G2) en op zichzelf geen reden tot terughoudendheid.
Een eGFR uit één creatininewaarde veronderstelt een stabiele nierfunctie. Bij een acute nierinsufficiëntie loopt het creatinine achter op de werkelijke filtratie en geeft de formule een te rooskleurig getal — precies in de situatie waarin je het het minst kunt gebruiken.
En de belangrijkste nuance: het bewijs dat intraveneus contrast bij een matig verminderde nierfunctie werkelijk nierschade veroorzaakt, is een stuk zwakker dan lang is aangenomen. Een onderzoek niet doen of ongecontrasteerd doen heeft ook zijn prijs. Volg je lokale protocol, maar weeg het risico van níet kijken mee.
Hoe lees je de uitkomst
Het getal beantwoordt een veiligheidsvraag, geen diagnostische. De meeste protocollen leggen hun beslispunt bij 30 mL/min/1,73 m², en daarboven zijn de praktische gevolgen voor de beeldvorming beperkt.
De formule
eGFR = 142 × min(Scr/κ, 1)^α × max(Scr/κ, 1)^−1,200 × 0,9938^leeftijd × 1,012 (bij vrouwen)
κ is 0,7 bij vrouwen en 0,9 bij mannen; α respectievelijk −0,241 en −0,302. Creatinine gaat in mg/dL, dus een waarde in µmol/L wordt eerst gedeeld door 88,4.
De herziening van 2021 heeft de racecoëfficiënt uit de formule van 2009 geschrapt.
De uitkomst is genormaliseerd naar 1,73 m² lichaamsoppervlak, en wordt daardoor minder betrouwbaar bij een afwijkende lichaamsbouw.
Wanneer gebruik je hem
- Bij de vraag of een aangevraagde CT met contrast door kan op het beschikbare creatinine.
- Bij de vraag of een MRI met gadolinium een ander middel of een ander gesprek vraagt.
- Bij de metforminevraag, die vaker op de leeskamer belandt dan nodig.
- Bij het omrekenen van een creatinine in µmol/L naar een eGFR, zonder een tweede hulpmiddel.
⚠️ Valkuilen
- Eén creatininewaarde veronderstelt een stabiele functie. Bij acute nierinsufficiëntie loopt het creatinine achter en vleit de eGFR, juist wanneer het ertoe doet.
- De formule is genormaliseerd naar 1,73 m². Bij extreme lichaamsmaten en bij amputatie loopt hij uit de pas.
- Hij geldt alleen voor volwassenen. Laboratoria rapporteren hem niet onder de 18 jaar; daar hoort een pediatrische schatting zoals de bedside-Schwartz-formule.
- Creatinine hangt af van spiermassa. Een cachectische oncologische patiënt kan een normaal creatinine hebben bij een werkelijk slechte filtratie.
- De gadoliniumdrempel is niet de jodiumdrempel. Macrocyclische middelen van groep II dragen ook onder de 30 een zeer laag risico op nefrogene systemische fibrose.
- Drempels verschillen per nationale richtlijn. Gebruik deze ter oriëntatie en laat je lokale protocol beslissen.
Veelgestelde vragen
Welke formule gebruikt deze calculator?
CKD-EPI 2021, de herziening zonder raceterm. Hij rekent met serumcreatinine, leeftijd en geslacht, en geeft een waarde genormaliseerd naar 1,73 m².
Kan ik creatinine in µmol/L invullen?
Ja. De calculator rekent µmol/L om naar mg/dL door te delen door 88,4, dus je kunt de waarde invullen zoals het laboratorium hem rapporteert.
Bij welke eGFR is jodiumhoudend contrast een punt?
De meeste protocollen leggen het beslispunt bij 30 mL/min/1,73 m². Daarboven wordt het risico op contrastgeassocieerde nierschade na intraveneus contrast laag geacht, en recent onderzoek suggereert dat het historisch is overschat.
Geldt voor gadolinium dezelfde grens?
Nee. Macrocyclische middelen van groep II dragen ook onder een eGFR van 30 een zeer laag risico op nefrogene systemische fibrose, en de meeste protocollen staan ze toe met bewuste dosering in plaats van ze te verbieden.
Wanneer moet metformine gestaakt worden?
De gangbare lijn is staken bij een eGFR onder 30 of bij acute nierinsufficiëntie, en niet routinematig bij iedereen die contrast krijgt.
Literatuur
📄Inker LA, Eneanya ND, Coresh J, et al. New Creatinine- and Cystatin C-Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med. 2021;385(19):1737–1749.
📄Davenport MS, et al. Use of Intravenous Iodinated Contrast Media in Patients with Kidney Disease: Consensus Statements from the ACR and the National Kidney Foundation. Radiology. 2020;294(3):660–668.
📄ACR Manual on Contrast Media, huidige editie.↗📄ESUR-richtlijnen over contrastmiddelen.↗Deze rekentool ondersteunt de beoordeling van een zorgverlener en vervangt die niet. Controleer de uitkomst altijd tegen je eigen metingen en de geldende richtlijn.
Andere calculators
Ontwikkel jezelf en anderen.
Archiveer, annoteer en presenteer je eigen casuïstiek met Radiology Casebook. Gratis.
Begin nu